Όταν οι χριστιανοί δεν μπορούν να κάνουν τον κόσμο αυτό Παράδεισο, τότε ας τον εμποδίζουν να γίνει Κόλαση (Ολ. Κλεμάν)  

Μεγάλη Παρασκευή (Ομιλία του Μητροπολίτου Αλεξανδρουπόλεως κατά την Αποκαθήλωση του 2016)

Ομιλία Μητροπολίτου Αλεξανδρουπόλεως Ανθίμου κατά την Αποκαθήλωση του 2016

Μεγάλη Παρασκευὴ

"δελφοί, ὅσοι δὲν ἐνδιαφέρονται γιὰ τὴν σωτηρία τους, ἂν ἀκούσουν τὸ κήρυγμα γιὰ τὸ σταυρικό θάνατο τοῦ Χριστοῦ, θὰ τὸ θεωρήσουν ἀνοησία. Ὅμως, γιὰ μᾶς, ποὺ διαλέξαμε τὴν σωτηρία μας, ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ἀπόδειξη τῆς δυνάμεως τοῦ Θεοῦ. Λέει ὁ Θεὸς στὴ Γραφή: "θὰ ἐξαφανίσω τὴ σοφία τῶν σοφῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν εὐφυΐα τῶν συνετῶν θὰ ἐκμηδενίσω". (...)  Ὁ Θεὸς ἀπέδειξε ὅτι ἡ σοφία αὐτοῦ τοῦ κόσμου εἶναι ἀνοησία.  Ἀφοῦ ὁ κόσμος, μὲ τὴν τόση σοφία του, δὲν μπόρεσε νὰ γνωρίσει τὸ Θεό, γι΄αὐτὸ ἡ καλοσύνη τοῦ Θεοῦ ἀποφάσισε νὰ σώσει ὅσους πιστεύσουν στὸ κήρυγμα τοῦ σταυροῦ, ἕνα κήρυγμα ποὺ μοιάζει νὰ εἶναι ἀνόητο. Οἱ Ἰουδαῖοι γιὰ νὰ πιστεύσουν ζητοῦν θαύματα, οἱ Ἕλληνες ζητοῦν φιλοσοφίες. Ἐμεῖς, ὅμως, κηρύττουμε Χριστὸ καὶ μάλιστα σταυρωμένο. Ἕνας Θεὸς σταυρωμένος, γιὰ τοὺς Ἰουδαίους εἶναι σκάνδαλο καὶ γιὰ τοὺς Ἕλληνες εἶναι ἀνοησία. Γι΄αὐτοὺς ὅμως ποὺ κάλεσε ὁ Θεὸς στὴ σωτηρία, εἴτε Ἰουδαίοι εἶναι εἴτε Ἕλληνες, ὁ Χριστὸς εἶναι ἡ δύναμη καὶ ἡ σοφία τοῦ Θεοῦ. Ὅ,τι προέρχεται ἀπὸ τὸ Θεὸ καὶ φαίνεται ἀνόητο στοὺς ἀθρώπους, τελικὰ εἶναι σοφότερο ἀπὸ τὴν σοφία τῶν ἀνθρώπων. Κι αὐτὸ ποὺ μοιάζει μὲ ἀδυναμία τοῦ Θεοῦ, τελικὰ εἶναι πιὸ δυνατὸ ἀπὸ τὴν δύναμη τῶν ἀνθρώπων. Ἐξάλλου ἀδελφοί μου, βλέπετε ποιοὶ εἴμαστε ἐμεῖς ποὺ μᾶς κάλεσε ὁ Θεός· ἀνάμεσά μας δὲν ὑπάρχουν πολλοὶ σοφοί, δὲν ὑπάρχουν ἰσχυροί, δὲν ὑπάρχουν ἀριστοκράτες, ἀλλὰ ἐμᾶς, ποὺ ἴσως ὁ κόσμος μᾶς θεωρεῖ ἀνόητους, ἐμᾶς τελικὰ διάλεξε ὁ Θεός, γιὰ νὰ ντροπιάσει τοὺς σοφούς.  Ἐμᾶς τοὺς ἀνίσχυρους διάλεξε ὁ Θεός, γιὰ νὰ ντροπιάσει τοὺς ἰσχυρούς. Ἐμᾶς, ποὺ ὁ κόσμος μᾶς θεωρεῖ ἁπλοὺς καὶ καθημερινοὺς ἀνθρώπους, ἐμᾶς διάλεξε ὁ Θεός, ποὺ δὲν εἴμαστε τίποτε, γιὰ νὰ καταργήσει ὅσους νομίζουν πὼς εἶναι κάτι. Ἔτσι, κανένας δὲν μπορεῖ νὰ καυχηθεῖ σὰν σπουδαῖος μπροστὰ στὸ Θεό. (...) Καλὰ τὸ λέει ἡ Γραφή: ὅποιος καυχιέται, ἂς καυχιέται μόνο καὶ μόνο ἐπειδὴ στὴ ζωή του ὑπάρχει ὁ Κύριος. Κι ἐγὼ ἀδελφοί μου, ἦρθα νὰ σᾶς κηρύξω (...) τὸν Ἰησοῦ Χριστὸ καὶ μάλιστα σταυρωμένο".  


Ἀγαπητοί μου·

Αὐτὰ ἔγραφε ὁ Ἀπ. Παῦλος στοὺς Κορίνθιους[1], στὴν πρώτη Ἐπιστολὴ ποὺ τοὺς ἔστειλε ἀπὸ τὴν Ἔφεσο, γύρω στὸ ἔτος 55, ὅμως, ἀπὸ τότε πέρασαν πολλοὶ αἰῶνες, ὁπότε ἐμεῖς, σήμερα, ἂς ξαναρωτήσουμε:

Γιατὶ σταυρώθηκε ὁ Χριστός;
Νὰ ρωτήσω καὶ γιὰ πρίν: γιατὶ σαρκώθηκε ὁ Θεὸς στὴ μήτρα τῆς Παρθένου;

"Ὁ Χριστὸς δὲν περίμενε τὸν μαθητή του νὰ τὸν προδώσει ἀπὸ ζηλωτισμὸ ἢ φιλαργυρία, ὄχι! Ὁ Χριστὸς δὲν περίμενε τοὺς Ἰουδαίους νὰ τοῦ
ἐπιτεθοῦν σὰν κλέφτες μέσα στὴ νύχτα στὴ Γεθσημανῆ, οὔτε περίμενε τὴν δειλὴ καὶ παράνομη ἐκδίκαση τοῦ Πιλάτου[2]". Ὄχι, ὄχι!

Τὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, ἀπὸ τὴν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ, ποὺ σαρκώθηκε μέσα στὴ μήτρα τῆς Θεοτόκου, προσέλαβε τὴ δική μας ἀνθρώπινη φύση, σῶμα ἀνθρώπινο σὰν τὸ δικό μας, μόνο καὶ μόνο γιὰ ἕνα λόγο: γιὰ νὰ πεθάνει, προκειμένου νὰ λυτρώσει ἐμᾶς, ἀπὸ τὸ θάνατο, ἐπειδὴ ὁ θάνατος ἦταν ὁ ἔσχατος ἐχθρός μας[3].

Ξέρουμε πῶς προέκυψε ὁ θάνατος στὸν κόσμο μας: ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἁμαρτίας καὶ ἡ ἁμαρτία, ὅσο διαπράττεται, τροφοδοτεῖ τὸ θάνατο.

Αὐτός, λοιπόν, ποὺ πέθανε ἐπάνω στὸ σταυρὸ δὲν ἦταν κοινὸς ἄνθρωπος.
Στὸ Χριστὸ δὲν ὑπάρχει ἀνθρώπινη ὑπόσταση. Ἡ προσωπικότητά του ἦταν θεία καὶ ὅμως ταυτόχρονα σαρκωμένη, "... ἦταν ὁ Θεὸς ποὺ ἔγινε ἄνθρωπος καὶ ποὺ ἀγωνίσθηκε τὸν ἀγῶνα τῆς ὑπομονῆς"[4]

Ὁπότε, δὲν ὑπῆρχε ἄλλος τρόπος: γιὰ νὰ σωθεῖ ἡ ἀνθρώπινη φύση μας ἔπρεπε νὰ προσληφθεῖ ἀπὸ τὸ Θεό[5], νὰ διατηρηθεῖ "ἐκτὸς ἁμαρτίας" καὶ στὸ τέλος νὰ πεθάνει.

Ἡ Σταύρωση τοῦ σώματος ἔγινε στὸ Γολγοθᾶ. Προηγήθηκε ἡ σταύρωση τῆς ψυχῆς στὴ Γεθσημανῆ. Ἡ σάρκα πονάει ὅταν σταυρώνεται, αὐτὸ εἶναι προνόμιο τῆς ζωῆς. Ὅμως, καὶ ἡ ψυχὴ σταυρώνεται καὶ πονάει, αὐτὸ εἶναι προνόμιο τοῦ πνεύματος. Ἔτσι, ὁ Ἰησοῦς δέχτηκε σύνολη τὴ μοίρα τοῦ κάθε ζωντανοῦ ὄντος. Βέβαια, ἡ ψυχὴ δὲν θάβεται στὸ χῶμα· ὅμως, τὸ σῶμα;  Ἂν ὁ Χριστὸς δὲν ἦταν Θεός, ὅλα θὰ τελείωναν στὸ σταυρό. Ὁ Καζαντζάκης ἐξηγεῖ πὼς ἡ κραυγή: "τετέλεσται", σήμαινε πὼς ὅλα τώρα ἀρχίζουν· καὶ εἶχε δίκιο. Μόλις ὁ Χριστὸς παρέδωσε τὸ πνεῦμα στὸν Πατέρα του, ὁ θάνατος ὥρμησε καὶ νέκρωσε τὸ σῶμα του, ὅμως μέσα σ' ἐκεῖνο ὑπῆρχε κρυμμένη ὁλόκληρη ἡ θεότητα, τὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγ. Τριάδος.

Καὶ ἐκεῖ, στὸ σκοτεινὸ βασίλειο τοῦ  Ἅδη, στὶς ἀκρώρειες τῆς ὑπάρξεως, παίχτηκε το σκληρότερο παιχνίδι τῆς ζωῆς ἐνάντια στὸ θάνατο. Καὶ δὲν εἶναι παράξενο; νίκησε ἡ ζωή!

Ὁ Χριστὸς "ἐξαφάνισε τὸν θάνατο, ἐνῶ τὸν κατεῖχε ὁ θάνατος. Ἄδειασε τὸν ἅδη αὐτὸς ποὺ κατέβηκε στὸν ἅδη. Πίκρανε τὸν ἅδη, ὅταν τοῦ ἔδωσε νὰ δοκιμάσει τὴ σάρκα του. Ὁ ἅδης ἔλαβε σῶμα ἀνθρώπινο, κι αὐτὸ ἦταν συγχρόνως καὶ σῶμα τοῦ Θεοῦ. Ἔλαβε χῶμα καὶ συνάντησε οὐρανό. Ἔλαβε αὐτὸ ποὺ ἔβλεπε καὶ τὴν ἔπαθε ἀπὸ αὐτὸ ποὺ δὲν ἔβλεπε[6]".

Γι΄αὐτό, ὁ Χριστὸς ἔπρεπε νὰ πεθάνει, γιὰ νὰ κληροδοτήσει στὴν ἀνθρωπότητα τὴν πληρότητα τῆς ζωῆς. Πληρότητα ζωῆς σημαίνει: ζωὴ ποὺ δὲν βρίσκεται κάτω ἀπὸ τὸ φάσμα τοῦ θανάτου. Ὁ Μεγ. Ἀθανάσιος λέει: "... ὅταν ὁ Χριστὸς πεθαίνει στὸ Σταυρὸ καὶ κατεβαίνει στὸν ἅδη, τότε ὁ θάνατος γίνεται σὰν τὸ ἄχυρο μπροστὰ στὴ φωτιά[7]". Αὐτὸ δὲν ἦταν ἀναγκαιότητα τοῦ κόσμου, ἦταν ἀναγκαιότητα τς γάπης το Θεο, πο μες δν μπορομε ν τν κτιμήσουμε κόμα, γι΄ατ τν προσεγγίζουμε σεβαστικ σν μυστήριο, "τ μυστήριο το σταυρο".

Γρηγόριος Θεολόγος, προσθέτει: "εχαμε νάγκη νς σαρκωμένου Θεο, νς Θεο πο γινε νθρωπος μ προωρισμ ν πεθάνει, στε ν κατορθώσουμε ν ζήσουμε μες [8]".

Ατς ραος νεκρός, σεμνς γυμνς κα γαλήνια κρεμασμένος πάνω στ ξύλο το σταυρο, κάποτε μς επε γι ναν μπορο πο ζητοσε ν βρε μορφα μαργαριτάρια. Κι ταν βρκε να πανάκριβο, πγε κα πούλησε λα σα εχε κα τ γόρασε[9].

πυρνας τς ζως εναι νας πολύτιμος μαργαρίτης μέσα σ΄να μορφο κοχύλι. μαργαρίτης ατς εναι ριγμένος στ χρόνο, ν εναι χρονος. Εναι πεταμένος στ φθορά, ν εναι φθαρτος. Εναι λασπωμένος στ δαιμονικότητα, ν εναι γιος. Εναι θαλασσοδαρμένος στ πεπερασμένο, ν εναι πειρος. μαργαρίτης ατς εναι δια ζωή. ν δν πρχε πολύτιμος ατς μαργαρίτης, δν θ ταν δυνατ οτε στορία, οτε πολιτισμός, οτε τ πνευματικ δημιουργήματα.

Γι τν πίστη μας τ ντίθετο τς ζως δν εναι θάνατος, εναι ψόφος. Ψόφος εναι πλ βιολογικ λήξη τς ζως, χωρς συνειδησιακς κα παρξιακς διαστάσεις. νθρωπος γνωρίζει τι μπορε ν πεθάνει τν κάθε στιγμή, τ ζο  ψοφ, δηλ. δν τ γνωρίζει. διαφορ εναι ποιοτική, ρα τεράστια. θάνατος το νθρώπου εναι λλη διάσταση τς ζως, πο τν μετατρέπει π βιολογικ λειτουργία σ πνευματικ θλημα, πο τελεται σ΄ατν τν κόσμο κα συντελεται στν αωνιότητα.

νθρωπος εναι θάνατος πειδ εναι θνητός. ταν λέμε τι νθρωπος εναι θάνατος, δν ννοομε τι θ ζε πάντοτε δ λλο. περμακροζωα ατή, δν μς βοηθάει καθόλου, πειδ δν χει κανένα νόημα, λλ κα καμμι πνευματικ κβαση. νθρωπος εναι θάνατος θ πε τι πλς μπορε ν κατασταθε θάνατος. Κα ατν τ δυνατότητα, μς τν παρέχει μόνο θάνατος. νθρωπος εναι θάνατος θ πε τι μπορε ν μετέχει στν αωνιότητα, δηλαδ ν ζε κτς το χρόνου. ξοδος π τν χρόνο γίνεται σο εναι κανες μέσα στ χρόνο, ρα πρ το θανάτου. Συνεπς θανασία, συντελεται πρν τ θάνατο ποτέ.

Χρειάζεται ν πάρουμε τ ζωή μας στ σοβαρ κα ν τ μεταποιήσουμε π βιολογικ σ εαγγελισμένη ζωή. λο κι λο πο χει ν διανύσει νθρωπος, εναι ατ τ νυσμα, πο εναι νυσμα το πνευματικο πολιτισμο τς νθρωπότητος. ν νθρωπος δν εχε τν πίγνωση το θανάτου, δν θ κανε πολιτισμό. ταν νθρωπος ναυαγήσει στν γκοσμιότητα, τότε λησμονε τν μοναδικότητα τς ξίας το προσώπου του κα θολώνει μπροστά του διανοιγμένος ρίζοντας τς ψυχς του, πότε νθρωπος πιστρέφει στν κοινωνία τς γέλης[10].

Βέβαια, πραγματικότητα το θανάτου δν χει κόμα καταργηθε, χει πάντως ποκαλυφθε δυναμία του. "Εναι λήθεια τι ξακολουθομε ν πεθαίνουμε, πως κα πρίν", λέει γιος ωάννης Χρυσόστομος, "λλ δν παραμένουμε μέσα στ θάνατο, κα τοτο σημαίνει πς δν πεθαίνουμε. δύναμη το θανάτου εναι τι νεκρς δν χει τ δυνατότητα ν πιστρέψει στ ζωή· φο μως μετ τ θάνατο σίγουρα θ ζωοποιηθομε καί, κόμα περισσότερο, θ ποκτήσουμε καλύτερη ζωή ("γ λθον να ζων χετε κα περισσν ζως[11]"), τότε κατάσταση κείνη δν εναι πλέον θάνατος λλ γίνεται πνος"[12]. Κατ τν Μεγ. θανάσιο, "πως σπόρος πο ρίχτηκε στ γ, τσι κι μες δν φανιζόμεθα ταν πεθαίνουμε, λλ σπαρμένοι νιστάμεθα[13]" .

σημεριν Μεγάλη Παρασκευ εναι πλέον σιωπηλ μέρα το κόσμου, μέρα τς θανατερς σιωπς, ν ξω, "μ χίλιες γλσσες κραίνει νοιξη".

Αριο θ ξημερώσει τ τελεύτητο Σάββατο τς μεγάλης ναμονς, μ τ σαρκωμένο πνεμα ν χει ξεπέσει στν φάνεια κα κανες ν μν τ ναζητε. λίμονο ν λείψει μως, π τν λπίδα το νθρώπου πόμενη μέρα. Κυριακ τς ναστάσεως.

νάσταση, εναι " ποκατάσταση τς φύσεως" πο Θες θ τν παρέχει σ λους λεύθερα, χι μως, ρήμην το νθρώπου. νθρωπος θ διατηρήσει τν δια λευθερία τς βουλήσεώς του, πότε θ μπορε, ν κινηθε μ σωτερικ γάπη. Βασιλεία τν Ορανν, θέα το Θεο κα νωση το καθενός μας μ τ Χριστό, θ εναι πραγματικότητα ν τ θελήσουμε, στ βαθμ πο θ τ θελήσουμε καθένας μας. λοι θ ναστηθομε μι μέρα.
μως κείνη μέρα γι λλους θ εναι  νάσταση ζως, γι σους θ χουν σχετισθε μ τν Χριστό, (δηλ. σοι τν μολογον μ πίστη, τν πιλέγουν μ γάπη κα το προσφέρουν τν μυστικ ρκο τς πακος). 

Γι λλους, μέρα κείνη θ εναι νάσταση κρίσεως, (σοι χουν περιοριστε "κτς Θεο", θ ναστηθον, λλ θ παραμένουν στ πόλυτο σκοτάδι).  δ δν πρόκειται γι σκητικ θικ κανόνα. Πρόκειται γι ντολογικ νόμο τς πνευματικς πάρξεως, τ νόμο τς ζως καθ΄αυτήν. Θες θ βρίσκεται παντο, μως θ εναι παρν μόνο στος πιστούς.

γαπητοί μου,

Μπορε ν φαίνεται τι Θες βασίλεψε πίσω π τς κορυφογραμμς τν τελευταίων αώνων, μως, στν πραγματικότητα ζομε σ' ναν λλαγμένο κόσμο: τν χει λλάξει λυτρωτικ νάσταση το Χριστο. ζω μς δόθηκε σν δρο κα θ νικήσει. Δν τ επα καλά· δη "νίκησε τ θάνατο, θάνατος το σωτρος μας".

Μ τ Χριστ ρχισε νέα νθρωπότητα. τσι, χι μόνο βεβαιώνεται σχατη πιβίωση, λλ συμπληρώνεται κα δημιουργικς σκοπς το Θεο. Ο νθρωποι κατασταθήκαμε θάνατοι, Χριστς μς "καταδίκασε σ θανασία", θ ναστηθομε λοι μας, ετε τ θέλουμε ετε χι. Δν μπορομε πλέον ν διαπράξουμε τν σχατη "μεταφυσικ ατοκτονία" κα ν βγάλουμε τν αυτό του ξω π τν παρξη. χουμε τ δικαίωμα, μως, ν τ πειλέξουμε, ν μείνουμε "ξω το νυμφνος Χριστο". Βλέπετε, κόμα κα νίκη το Χριστο δν καταστρατηγε τν λευθερία μας, δν μπορε ν   π ι β ά λ λ ε ι  τν "αώνια ζωή" σ σους θέλουν ν μείνουν "ποκλεισμένοι". Κα ερς Αγουστνος πισημαίνει, " παρξη δν ταυτίζεται μ τ ζωή[14]".

Καλ Πάσχα, γαπητοί μου, καλ Πάσχα.



[1] Α΄Κορ. 1, 18 - 2, 1
[2] Γρηγ. Νύσσης, Λόγος εἰς τὴν Ἀνάστασιν Α΄, PG 46, 612
[3] π. Γεωργίου Φλωρόφσκυ, Θέματα Ὀρθοδόξου Θεολογίας.
[4] Κυρίλλου Ἱεροσολύμων, Κατηχήσεις 13,6
[5] Γρηγορίου Θεολόγου,  Ἐπιστολὴ 101 πρὸς Κληδόνιον  "τοῦτο σώζεται, ὃ καὶ ἑνοῦται μετὰ τοῦ Θεοῦ".
[6] Ἀπὸ τὸν Κατηχητικὸ λόγο τοῦ Ἰωάννου Χρυσοστόμου.
[7] Μεγ. Ἀθανασίου, Περὶ τῆς Ἐνανθρωπίσεως 6-8
[8] Γρηγορίου Θεολόγου, Λόγος 45, εἰς τὸ ἅγιον Πάσχα: "ἐδεήθημεν Θεοῦ σαρκωμένου καὶ νεκρουμένου".
[9] Ματθ. 13, 46-46
[10] ΜαλεβίτσηΧρήστου, Ὁ ἔγκοπος λόγος σελ. 151 καὶ 95.
[11] Ἰω. 10, 10
[12] Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὑπόμνημα πρὸς Ἑβραίους, Ὁμιλία 17,2: "οὐ θάνατος τοῦτ΄ἐστιν, ἀλλὰ κοίμησις".
[13] Μεγ. Ἀθανασίου, Περὶ τῆς Ἐνανθρωπίσεως, 21.
[14] Ἱερὸς Αὐγουστῖνος, "De Genesi ad litt. I,5.